De impact van de Xbox-reorganisatie is groter dan verwacht

De videogame-industrie heeft de afgelopen jaren een imperium van onvoorstelbare omvang opgebouwd. Uitgevers kochten studio’s alsof ze Pokémon-kaarten verzamelden, en beloofden creatieve vrijheid, grotere budgetten en een gouden tijdperk voor game-ontwikkeling. Microsoft was een van de grootste verzamelaars van allemaal en maakte van Xbox een uitgestrekte familie van ontwikkelaars, waaronder Bethesda, ZeniMax Online, Obsidian Entertainment, id Software en vele anderen. Nu lijkt het bedrijf echter naar een heel ander instrument te grijpen: de schaar.

De laatste bezuinigingsronde van Microsoft op Xbox heeft voor opschudding gezorgd binnen de eigen studio’s en roept ongemakkelijke vragen op over de toekomst van de ontwikkeling van AAA-games. Voert Microsoft, na jarenlang zijn game-imperium te hebben uitgebreid, nu gewoon een noodzakelijke correctie door in een sector die te duur en te log is geworden? Of snijdt het juist in het creatieve talent dat deze studio’s in de eerste plaats de moeite waard maakte om over te nemen?

Het antwoord ligt, zoals gewoonlijk, waarschijnlijk ergens tussen die twee uitersten in. Maar de gevolgen zouden de manier waarop blockbustergames worden gemaakt de komende jaren wel eens ingrijpend kunnen veranderen.

Van „creatieve vrijheid“ naar „creatieve efficiëntie“?

Toen Microsoft ZeniMax Media overnam, deed het bedrijf een belangrijke belofte: de studio’s van Bethesda zouden hun identiteit behouden en tegelijkertijd de financiële zekerheid van Xbox krijgen. De boodschap was duidelijk — Microsoft wilde het beste van twee werelden: onafhankelijke creativiteit, ondersteund door bedrijfsmiddelen. De realiteit na deze bezuinigingen ziet er veel gecompliceerder uit.

De nieuwe koers lijkt prioriteit te geven aan minder, maar grotere projecten. In plaats van tientallen projecten tegelijkertijd te laten bestaan, lijkt Microsoft steeds meer geïnteresseerd in het in de schijnwerpers zetten van zijn sterkste franchises. Fallout, The Elder Scrolls, Doom, Call of Duty en andere beproefde namen vertegenwoordigen veiligere investeringen in een sector waar de budgetten voor blockbuster-games angstaanjagend hoog zijn geworden.

Vanuit financieel oogpunt is dat logisch. Eén enkele mislukte AAA-game kan tegenwoordig honderden miljoenen dollars kosten en jaren van ontwikkeling vergen. Investeerders houden niet van onzekerheid, en Microsoft is zeker niet de enige die probeert risico’s te beperken.

Maar gaming is altijd al een vreemde sector geweest waarin de veiligste optie niet altijd de meest succesvolle is. Niemand wist dat Minecraft een van de grootste games uit de geschiedenis zou worden voordat het bestond. Niemand kon garanderen dat The Elder Scrolls een cultureel fenomeen zou worden voordat Bethesda risico’s nam. Geweldige games beginnen vaak als ideeën die te vreemd, te ambitieus of te onzeker lijken.

Het gevaar is dat de nieuwe strategie van Microsoft weliswaar voor een gezonder bedrijf zorgt, maar tegelijkertijd een minder interessant creatief landschap oplevert.

Het probleem van Bethesda: te veel werelden, te weinig zuurstof?

Bethesda bevindt zich nu in een fascinerende positie. Het bedrijf bezit enkele van de meest herkenbare universums in de gamewereld, maar die werelden zijn enorm, duur en tijdrovend om te onderhouden. Bethesda Softworks heeft zijn reputatie opgebouwd door spelers gigantische speelterreinen te bieden vol vreemde personages, onvoorspelbare momenten en eindeloze verkenning. Het probleem is dat het jaren duurt om die speelterreinen te bouwen.

De oplossing van Microsoft lijkt te zijn om zich sterk te richten op de franchises die al een gegarandeerd publiek hebben. Dat zou kunnen betekenen: meer Fallout, meer Elder Scrolls en meer Doom. Voor fans klinkt dat spannend – totdat de voor de hand liggende vraag opkomt: wat gebeurt er met de vreemde dingen?

De experimentele RPG die nooit een miljardenfranchise wordt? Het kleinere project dat een nieuw publiek ontdekt? De game die iedereen verrast? Een bedrijf kan de volgende grote hit niet creëren door alleen naar de vorige te kijken.

De Fallout-toekomst van Obsidian: een droomkans of een creatieve omweg?

Er zijn maar weinig studio’s die dit dilemma beter illustreren dan Obsidian Entertainment, dat altijd al het ietwat rebelse neefje van de RPG-familie is geweest. Hun games staan bekend om hun dialogen, keuzes voor de speler, complexe werelden en verhalen die niet altijd de traditionele blockbusterformule volgen.

Berichten dat de studio mogelijk is afgestapt van een vervolg op Avowed en zich nu richt op een nieuw Fallout -project, leidden onmiddellijk tot discussie. Op papier klinkt het als een perfecte match. Obsidian creëerde met Fallout: New Vegas een van de meest geliefde *Fallout*-ervaringen ooit, en een terugkeer naar dat universum zou een droomscenario kunnen zijn.

Maar je kunt het ook anders bekijken. Geeft Microsoft Obsidian de sleutels van een legendarische franchise, of vraagt het de studio juist om te stoppen met het verkennen van nieuwe wegen en terug te keren naar een vertrouwde snelweg? Een nieuwe Fallout van Obsidian zou fantastisch kunnen zijn. Het zou ook weer een voorbeeld kunnen worden van de tendens in de industrie om getalenteerde teams steeds vaker te vragen binnen bestaande merken te werken in plaats van nieuwe te creëren.

id Software en de prijs van het verlies aan expertise

De situatie bij id Software is misschien nog zorgwekkender, omdat de studio staat voor iets dat steeds zeldzamer wordt: diepgaande technische expertise. id Software is niet alleen de thuisbasis van Doom. Het is een van de bedrijven die verantwoordelijk zijn voor het vooruithelpen van videogametechnologie. De engines en weergavetechnieken van het bedrijf hebben generaties ontwikkelaars beïnvloed. Het verlies van ervaren medewerkers is niet simpelweg een kwestie van bezuinigen op het budget. Het is alsof er pagina’s uit een geschiedenisboek worden verwijderd.

Een studio kan weliswaar doorgaan met het maken van games, maar een deel van de kennis verdwijnt wanneer veteranen vertrekken. Dit is een van de verborgen kosten van sectorbrede ontslagrondes. Bedrijven meten vaak de besparingen op salarissen, maar ze meten zelden wat er verloren gaat aan ervaring, creativiteit en institutioneel geheugen.

De vraag rond live-service: is groter altijd beter?

De bezuinigingen bij ZeniMax Online brengen ook een andere belangrijke vraag voor Microsoft naar voren: gelooft het bedrijf nog steeds in een toekomst met eindeloze service? Games zoals The Elder Scrolls Online vereisen voortdurende aandacht. Het zijn geen afgewerkte producten; het zijn levende werelden. Elke update, uitbreiding en elk evenement is afhankelijk van teams die de geschiedenis van de game begrijpen.

Het inkrimpen van de teams achter deze projecten is financieel gezien misschien logisch, maar live-service-games zijn kwetsbare ecosystemen. Spelers merken het wanneer updates vertragen, wanneer de communicatie afneemt of wanneer een game het gevoel begint te geven dat hij op de automatische piloot draait. De uitdaging is dat Microsoft nu eigenaar is van vele werelden die voortdurende zorg nodig hebben. Een kleiner personeelsbestand leidt misschien tot een efficiënter bedrijf, maar efficiëntie en creativiteit gaan niet altijd hand in hand.

Doet Microsoft er goed aan?

De ongemakkelijke waarheid is dat de strategie van Microsoft niet onredelijk is. De game-industrie is wellicht te snel gegroeid. Bedrijven hebben enorme bedragen uitgegeven aan groei, overnames en eindeloze contentpijplijnen. Een zekere correctie was onvermijdelijk.

De vraag is echter of Microsoft het probleem aanpakt of simpelweg hetzelfde patroon volgt dat de hele sector heeft beïnvloed: creatieve bedrijven opkopen en ze vervolgens langzaam omvormen tot machines die zijn ontworpen om voorspelbare opbrengsten te genereren. Xbox heeft geen tekort aan beroemde franchises. Het heeft juist het tegenovergestelde probleem: het bezit er zoveel dat het het risico loopt geobsedeerd te raken door het beschermen ervan.

De toekomst van gaming kan niet volledig worden opgebouwd uit vervolgdelen, remakes en gevestigde merken. Die games zijn belangrijk, maar de sector heeft ook behoefte aan nieuwe ideeën, vreemde experimenten en ontwikkelaars die de vrijheid krijgen om iets te creëren wat niemand had verwacht.

Microsoft zou wel eens kunnen eindigen met een slankere, winstgevendere Xbox. Maar het bedrijf moet nu bewijzen dat kostenbesparingen niet betekenen dat de verbeeldingskracht wordt weggehaald die zijn studio’s in de eerste plaats waardevol maakte. Want in de gamingwereld komt de volgende Fallout, Doom of Elder Scrolls niet altijd voort uit het beschermen van successen uit het verleden. Soms komt het voort uit het geven van de vrijheid aan iemand om de verrassing van morgen te creëren. Wat er ook gebeurt, mensen zullen videogames blijven spelen, en je kunt erop vertrouwen dat dLcompare er zal zijn om je te helpen je favoriete games tegen de beste prijs te bemachtigen.